Soms heb je zin om een keer iets heel anders te gaan doen. Zoals naar Schotland met de trein, dat al jaren op mijn lijstje staat. Ruige natuur, mooie steden, vriendelijke mensen. Als je zoekt op treinreizen naar Schotland, ontdek je al snel dat er georganiseerde reizen bestaan die alles uit handen nemen, inclusief de overtocht met de veerboot. Voor wie liever niet in zijn eentje gaat puzzelen op buitenlandse treinstations, is dat een fijne uitkomst. Natuurlijk ben ik gaan kijken hoe zo’n treinreis er nu eigenlijk uitziet. Wat zie je, waar slaap je, en is het wel een beetje te doen als je niet de jongste meer bent? Hieronder zet ik mijn bevindingen op een rij, zodat je zelf kunt inschatten of dit iets voor jou is.
Waarom de trein voor Schotland zo logisch is
Schotland ligt natuurlijk niet om de hoek. Maar dat is precies waarom de trein zo lekker werkt. Vliegen kost je een paar uur in een drukke luchthaven, gevolgd door een rit met de huurauto aan de verkeerde kant van de weg. Daar zit ik niet meer op te wachten. Met de trein begint je vakantie al zodra je instapt.
Een veelgekozen route start met de veerboot vanuit IJmuiden naar Newcastle. Je hebt een eigen hut met douche en wc, je eet aan boord en je wordt wakker in Engeland. Vanaf Newcastle stap je op de trein richting Edinburgh of Inverness. Geen stress, geen file, en alle tijd om uit het raam te kijken. Wat ik er zelf zo prettig aan vind: je hoeft geen plekjes te zoeken om uit te rusten. De trein is je rustplek. Een boek erbij, een kop koffie, en je rolt zonder gedoe het Schotse landschap in. Bovendien zie je onderweg dingen die je vanuit een vliegtuig nooit meekrijgt: kleine stationnetjes, schapen op de heuvels, een ruïne in de verte. Het is reizen zoals reizen ooit bedoeld was.
De West Highland Line: een treinreis om nooit te vergeten
Als er één spoorlijn is die je gezien moet hebben, dan is het wel de West Highland Line. Hij loopt van Glasgow naar Mallaig, en wordt regelmatig genoemd als een van de mooiste treinroutes ter wereld. Onderweg passeert de trein het iconische Glenfinnan-viaduct. Harry Potter-fans herkennen het direct, want hier rijdt in de films de Hogwarts Express overheen. In het echt is het beeld nog spectaculairder dan op het witte doek. Achtentwintig bogen die over een groen dal lopen, met op de achtergrond de bergen van de Hooglanden. Wie geluk heeft, ziet de Jacobite, een stoomtrein die in het zomerseizoen over het viaduct rijdt.
De route gaat verder langs Rannoch Moor, een uitgestrekt moerasgebied dat aanvoelt alsof je op een andere planeet bent beland. Daarna kom je in Fort William, aan de voet van Ben Nevis, de hoogste berg van het Verenigd Koninkrijk. Het laatste stuk naar Mallaig loopt langs de kust en biedt uitzicht op de eilanden. Mocht je het comfortabel willen aanpakken: tijdens georganiseerde rondreizen wordt je bagage vaak van hotel naar hotel gebracht. Je hoeft alleen zelf in te stappen.
Edinburgh: een hoofdstad waar je niet snel uitgekeken raakt
De meeste rondreizen beginnen of eindigen in Edinburgh, en daar is een goede reden voor. Als hoofdstad van Schotland is deze plek compact, sfeervol en zit vol met dingen om te zien. Een dag of twee om er goed rond te lopen is wat mij betreft het minimum.
Hoog op een vulkanische rots troont Edinburgh Castle, het kasteel dat al eeuwenlang over de stad waakt. Van daaruit loop je over de Royal Mile, een geplaveide straat vol pubs, kleine winkeltjes en cafeetjes, helemaal naar het Holyroodhouse Palace aan de andere kant. Onderweg kom je dwars tegen die smaller zijn dan een paar schouders. Daar valt altijd wel iets te ontdekken.
Wie van uitzicht houdt, klimt op Calton Hill of doet Arthur’s Seat, een uitgedoofde vulkaan midden in de stad. Vanaf de top zie je heel Edinburgh aan je voeten liggen. En neem de tijd voor een lunch in een ouderwetse tearoom. Een scone met clotted cream en jam, een pot thee erbij, en de wereld is weer even helemaal in orde. Edinburgh heeft daarnaast goede whiskyproeverijen voor wie wil weten waarom de Schotten zo trots zijn op hun nationale drank.
Loch Ness, Inverness en de magie van de Hooglanden
Vanaf Edinburgh kun je verder naar het noorden, richting Inverness. Dat is wel een paar uur reizen, maar je rijdt door een gebied dat steeds leger en mooier wordt. Inverness zelf is een gezellige, overzichtelijke stad. Een prima uitvalsbasis voor het bekendste meer van Schotland: Loch Ness. Het meer is bijna veertig kilometer lang en op sommige plekken meer dan tweehonderd meter diep. Of Nessie er ook echt zwemt laat ik aan jouw fantasie over, maar de sfeer rondom het meer is bijzonder. Een rondvaartboot brengt je naar Urquhart Castle, een romantische kasteelruïne aan de oever. Op een grijze dag, met wat mist over het water, snap je opeens waarom hier zoveel verhalen vandaan komen.
De Hooglanden eromheen zijn ronduit prachtig. Heuvels die overgaan in bergen, kleine dorpjes met witgepleisterde huisjes, en zo nu en dan een kudde langharige Highland cattle dat midden op de weg staat. Bus- of treinuitstapjes vanuit Inverness brengen je naar plekken als Culloden Battlefield, waar in 1746 een belangrijke veldslag plaatsvond. Voor wie van geschiedenis houdt, is dit een aangrijpende stop. Je voelt op zo’n plek echt iets van het verleden.
Praktische tips voor jouw Schotse treinavontuur
Een paar dingen wil ik nog meegeven, vooral voor wie zelf wat moeite heeft met al die regelzaken vooraf. Allereerst: het seizoen maakt verschil. Mei tot en met september zijn de fijnste maanden om te gaan. Dan zijn de dagen lang en is het weer relatief mild. Reken er wel op dat het altijd kan regenen. Een goede regenjas is geen luxe.
Pak in lagen. Zelfs in de zomer kan een dag in de Hooglanden fris aanvoelen. Schoenen waarop je een paar uur kunt lopen zijn handiger dan modieuze laarsjes. Wie via een georganiseerde rondreis gaat, hoeft zich geen zorgen te maken over treintickets, reserveringen of overstaptijden. Dat wordt allemaal geregeld, en je hebt een Nederlandse reisleider die je wegwijs maakt.
Eten in Schotland is verrassend lekker geworden. De tijd van louter haggis en bonenstamppot is voorbij. In Edinburgh en Glasgow vind je restaurants van wereldklasse, en zelfs in kleinere dorpen serveren ze prima maaltijden met lokale vis of lam. Trakteer jezelf gerust op een keer fish and chips uit een papieren zak. Buiten eten met uitzicht op de zee, het hoort erbij.
Tot slot: ga ervoor. Schotland heeft iets dat blijft hangen. De combinatie van ruige natuur, vriendelijke mensen en die langzame, comfortabele treinen maken het tot een vakantie die anders voelt dan andere. Of je nu samen gaat of alleen aansluit bij een groep, het is een reis waarvan je nog jaren kunt nagenieten.
